Całe ziemskie życie Chrystusa oraz wszystkie związane z nim wydarzenia były i są bardzo ważne dla wszystkich Jego wyznawców. Jednak jedno z tych wydarzeń wysuwa się na miejsce pierwsze, a mianowicie Pascha Chrystusa, czyli przejście Jezusa ze śmierci do życia, przejście z ziemi do Ojca w niebie, na skutek Jego Męki, Śmierci i Zmartwychwstania.

         Ten paschalny fakt, jak się później okazało, miał ogromne znaczenie dla całej ludzkości. Oto bowiem dzięki Chrystusowej ofierze każdy człowiek został odkupiony i może być przez Boga zbawiony.  Dlatego też dla chrześcijan, dla katolików, wspomnienie tego paschalnego wydarzenia nie jest tylko momentem nostalgicznych wzruszeń i opowieści, ale jest to czas dany od Boga, w którym uroczyście celebruje się owo zbawcze wydarzenie, aby je sobie na nowo uzmysłowić i czerpać z niego duchową siłę oraz łaski, jakie ze sobą przynosi.  Nie wspominamy wydarzeń z Ostatniej Wieczerzy, ale faktycznie stajemy się uczestnikami tego, co działo się w Wieczerniku. Nie wspominamy modlitwy w Ogrójcu, ale jesteśmy obecni w Ogrodzie Oliwnym przy uczniach. Możemy pozostać i czuwać, a możemy uciec, jak oni. Nie wspominamy męki Pana Jezusa, Jego drogi krzyżowej, samego ukrzyżowania, ale towarzyszymy Mu w tych wydarzeniach, stajemy pod krzyżem obok Maryi i umiłowanego Ucznia. Nie wspominamy zdjęcia z krzyża i złożenia do grobu, ale stajemy przy grobie i odprowadzamy naszego Pana na miejsce, które ofiarował Józef z Arymatei. Nie wspominamy pokonania śmierci, tylko stajemy przy grobie w momencie Zmartwychwstania, jesteśmy tymi, którzy Marii Magdalenie możemy ogłosić radosną wieść: "Nie ma Go tu, zmartwychwstał".

         To wydarzenie sprawuje Kościół co roku i określa je w swej liturgii jako Triduum Paschalne. Przygotowywaliśmy się do tego przez ostatnie 40 dni. To największe misterium ludzkiego odkupienia trwa od mszy Wieczerzy Pańskiej do II Nieszporów Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Nie tak jak wielu błędnie liczy, że Triduum to Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielka Sobota, ale właśnie czas od Wieczerzy Pańskiej (Wielki Czwartek wieczorem) do II Nieszporów Zmartwychwstania (Niedziela Wielkanocna wieczorem). Kościół celebruje te trzy Święte Dni przez znaki liturgiczne i sakramentalne, ściśle jednocząc się z Chrystusem, swoim Oblubieńcem. Należy podkreślić, że Triduum Paschalne, choć trwa przez trzy dni jest jedną, nieprzerwaną uroczystością. Są to trzy dni Chrystusa ukrzyżowanego, pogrzebanego i zmartwychwstałego, trzy etapy jednego zbawczego wydarzenia. Nie ma w czasie całego roku liturgicznego bardziej doniosłego święta od tego Misterium. Dlatego więc Święte Triduum Męki i Zmartwychwstania Pańskiego jaśnieje jako szczyt roku liturgicznego.

         Wielki Czwartek. Tego dnia rano w głównym kościele danej diecezji, w Katedrze biskup wraz z wszystkimi kapłanami celebruje Mszę Świętą Krzyżma, w czasie której dokonuje poświęcenia oleju chorych, używanego do namaszczania chorych oraz oleju krzyżma świętego, potrzebnego do sakramentu chrztu, bierzmowania i święceń kapłańskich, a także oleju katechumenów, używanego w czasie przygotowania dorosłych do sakramentu chrztu. W tym roku z powodu pandemii koronawirusa decyzją naszego Biskupa Jana Tyrawy Msza Krzyżma będzie odprawiona w innym terminie, co da tę wyjątkową okazję do uczestnictwa wiernym świeckim i kapłanom diecezji, którzy ponowią wtedy swoje kapłańskie przyrzeczenia.

         W Wielki Czwartek Kościół przede wszystkim dziękuje Bogu za dwa sakramenty: Eucharystię i Kapłaństwo. Uroczyście czyni to podczas Mszy Świętej, zwanej Wieczerzą Pańską. Odbywa się ona wieczorem w Wielki Czwartek na rozpoczęcie Triduum Paschalnego, ustalając przez to jedność trzech dni: Wielkiego Piątku, Wielkiej Soboty i Wielkiej Niedzieli. W ten oto sposób w czasie, gdy Triduum Paschalne przedstawia "rzeczywistość" jednego, jednolitego misterium paschalnego, to w wymiarze historycznym Wielki Czwartek przechodzi w wymiar obrzędu inaugurującego Triduum Paschalne.

         Celebracja liturgii Mszy Świętej Wieczerzy Pańskiej ma bardzo uroczysty charakter. Teksty biblijne i liturgiczne uwydatniają fakt, że Chrystus dał nam swoją Paschę w obrzędzie Wieczerzy, która wymaga ze strony Kościoła ścisłego związku na poziomie życia, posługi i braterskiego miłosierdzia jako współuczestnictwo w tajemnicy Męki Pańskiej. W tym kontekście wpisany jest w liturgię obrzęd obmycia nóg (mandatum), praktykowany od czasów św. Augustyna, a następnie zarezerwowany dla kościołów katedralnych, a od 1955 r. wraz z reformą Piusa XII praktykowany jest we wszystkich kościołach. Cała uwaga zgromadzenia liturgicznego powinna się zwrócić na misteria, które przeżywa się w czasie tej Mszy: ustanowienie sakramentów Eucharystii i kapłaństwa oraz polecenie miłości braterskiej. Na zakończenie celebracji eucharystycznej Święte Postacie są uroczyście przenoszone w procesji do miejsca odpowiednio przygotowanego, ołtarza adoracji, tzw. "ciemnicy" ponieważ będą adorowane do północy i przechowywane dla Komunii św. podczas liturgii Wielkiego Piątku. I znowu w tym roku pandemia koronawirusa wymaga zmian w liturgii. Nie odbędzie się wzruszający obrzęd obmycia nóg, nie będzie przygotowanego specjalnie ołtarza adoracji, a Najświętszy Sakrament zostanie przeniesiony po prostu do tabernakulum. To też może nam pomóc zrozumieć istotę przechowywania Eucharystii na co dzień i wielkiego Daru obecności Chrystusa w sposób ciągły w kościołach. Tego wieczora ogołaca się całą przestrzeń prezbiterium. Z ołtarza zdejmuje się obrus, usuwa się dekoracyjne wyposażenie. Zgasłaby również wieczna lampka przy tabernakulum, które pozostałoby otwarte wtedy, kiedy Najświętszy Sakrament byłby przeniesiony do "ciemnicy". Co oznacza to ogołocenie? Do przełomu VII i VIII wieku obrusy na ołtarzach pozostawały jedynie w czasie liturgii. Jako że od Mszy Wieczerzy Pańskiej aż do Wigilii Paschalnej nie celebruje się Eucharystii (co nie znaczy, że nie sprawuje się liturgii!) - ołtarz pozostaje odkryty. Dziś w geście obnażenia ołtarza upatruje się symbolikę obnażenia Jezusa z szat oraz jego opuszczenia przez bliskich. Sam ołtarz bowiem jest symbolem Chrystusa. Niegdyś zachowywano także zwyczaj zmywania mensy ołtarzowej wodą z winem na znak, iż z serca Jezusa wypłynęły krew i woda. Kiedyś w czasie obnażania recytowano Psalm 22 - dzisiaj liturgia nakazuje uczynić to w milczeniu.

         Wielki Piątek. W tym dniu Kościół uroczyście obchodzi misterium śmierci Chrystusa przez uroczystą liturgię Słowa na cześć Męki Pańskiej. Od początku istnienia Kościół w Wielki Piątek nie celebrował Eucharystii. W czytaniach według porządku wskazanego przez Justyna w II w. dzień ten to uroczyste wznoszenie modłów w różnych intencjach Kościoła i świata wyrażonych w modlitwie powszechnej (modlitwie wiernych). Modlitwa ta, podczas wielkopiątkowej Liturgii Męki Pańskiej, ma bardzo uroczysty charakter. Jest podana intencja (za Kościół święty, za papieża, za wszystkie stany Kościoła, za katechumenów, o jedność chrześcijan, za Żydów, za niewierzących w Chrystusa, za niewierzących w Boga, za rządzących państwami, za strapionych i cierpiących, a w tym roku wyjątkowo będzie dodana intencja na czas pandemii), jest chwila na modlitewne milczenie, jest podsumowanie każdego wezwania specjalną modlitwą. W miejsce części Eucharystycznej pojawia się w Jerozolimie już od IV wieku obrzęd adoracji krzyża, co potwierdza św. Cyryl. Wielki Piątek - swoją liturgią wyraża teologię krzyża inspirowaną tekstem ewangelii według św. Jana (Męka Pana naszego jest zawsze zaczerpnięta z Janowej Ewangelii). "Oto drzewo krzyża, na którym zawisło Zbawienie świata" - tymi słowami kapłan celebrujący Liturgię w trzech krokach ukazuje nam krzyż - znak zbawienia. Dlatego wszyscy po każdym wezwaniu odpowiadamy: "Pójdźmy z pokłonem", co po chwili wszyscy uczestnicy liturgii mogą uczynić osobiście. W tym roku znowu pojawia się wyjątek. Ze względu na pandemię nie będziemy adorować krzyża przez pocałunek, a jedynie przez przyklęknięcie. Zadbajmy o to, aby w naszych domach na ten dzień, a może szczególnie na tę celebrację (można korzystać ze środków przekazu) przygotować krzyż, który także w domach będziemy mogli adorować.

         Liturgia Męki Pańskiej łączy się również z przyjęciem Komunii Świętej, a na zakończenie procesją do Grobu Pańskiego. Towarzyszy temu śpiew przejmującej pieśni: "Odszedł Pasterz nasz, co ukochał lud. O Jezu dzięki Ci, za Twej męki trud". Pan Jezus zostaje złożony w grobie. Dla nas to okazja, żeby zatrzymać się przy tym grobie. To przecież także moje grzechy doprowadziły, że Syn Boży oddał życie za nas, oddał życie dla naszego zbawienia.

         W dniu Męki i Śmierci Chrystusa z racji religijnych zachowany jest post, zwany paschalnym, z odwołaniem się do misterium tego dnia. Post ten przedłuża się, o ile to możliwe, do liturgii Eucharystii nocy paschalnej. Post ścisły w Wielki Piątek jest sakramentalnym znakiem uczestnictwa w ofierze Chrystusa, bowiem istotnie "przyjdzie czas, kiedy zabiorą im Pana młodego", wówczas według wskazówek Jezusa uczniowie będą pościć (Łk 5, 33-35).

         Wielka Sobota. Wielka Sobota co jedyny dzień w roku, kiedy nie sprawuje się żadnej liturgii (czyli także Mszy św.), oprócz Liturgii Godzin, czyli modlitwy brewiarzowej. Tą modlitwą uczczony jest spoczynek Chrystusa w grobie po chwalebnej i zwycięskiej walce na Krzyżu. Ten dzień skruchy, pokutowania za grzechy jest jednak wyrazem wiary i nadziei. W Wielką Sobotę Kościół trwa przy Grobie Pańskim, rozważając Mękę i Śmierć Chrystusa oraz jego zstąpienie do Otchłani, a także modląc się i poszcząc oczekuje na Jego zmartwychwstanie. Zachęca się wiernych do nawiedzania Grobu Pańskiego i adoracji Chrystusa Pana. W naszej polskiej tradycji tego dnia przychodzimy do świątyń, aby pobłogosławić pokarmy na stół wielkanocny. W tym roku obrzęd ten ma wymiar liturgii domowej. Przed śniadaniem wielkanocnym błogosławieństwo wypowiada głowa rodziny. Tekst błogosławieństwa jest zamieszczony w specjalnym poradniku, który został udostępniony na naszej stronie internetowej.

         Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego. Wigilia Paschalna w Wielką Noc. Kiedy w życiu człowieka ma nastąpić jakieś wielkie wydarzenie to stara się on jak najlepiej do niego przygotować, potem nastaje czas oczekiwania, aż wreszcie to, na co się oczekiwało. Podobne napięcie towarzyszy wydarzeniu zmartwychwstania Pańskiego, kiedy to Kościół przez dni Triduum Paschalnego przygotowuje się do Zmartwychwstania Jezusa. Wigilia Paschalna jest tu momentem centralnym, bowiem to w czasie tej liturgii świat na nowo dowiaduje się o Zmartwychwstaniu Chrystusa.  Liturgia Wigilii Paschalnej celebrowana jest w sobotę późnym wieczorem. Jak podkreślają przepisy, następuje wtedy, kiedy zapadnie zmrok. Liturgia ta jest również najbardziej uroczystą liturgią w czasie całego roku liturgicznego. Liturgia Wigilii Paschalnej, jak mówi św. Augustyn, jest "matką wszystkich wigilii". Przepełniona jest ona znakami i symbolami. W ten sposób Wigilia Paschalna stanowi szczyt Triduum Paschalnego. W tę Wielką Noc Kościół sprawuje sakramenty święte (chrzest, bierzmowanie, eucharystię) w całym bogactwie znaków oraz proklamuje najważniejsze wydarzenia z historii zbawienia.  Liturgia Wigilii Paschalnej ma następujący układ: rozpoczyna ją Liturgia Światła, w czasie której dokonuje się obrzędu poświęcenia ognia i przygotowania paschału. Obrzęd ten przed wiekami dołączono do liturgii, korzystając z tradycji rzymskiej. Kiedy poświęci się ogień, zapala się uroczyście paschał i jego światło wnosi się z zewnątrz do ciemnej świątyni. Światło Paschału - symbol Chrystusa Zmartwychwstałego jest pierwszym widocznym znakiem przeżywanej tajemnicy. W tym roku kolejny już raz następuje redukcja obrzędów liturgicznych i nie będzie rozpalonego ogniska, a całość rozpocznie się nie przed kościołem, a we wnętrzu, przy drzwiach kościoła. Zamiast ogniska będzie wykorzystany znicz lub świeca. Liturgię Światła zakończy śpiew Orędzia Wielkanocnego, które uświadomi nam, cóż to za noc, święta noc, "błogosławiona noc, w której łączy się niebo z ziemią, sprawy boskie ze sprawami ludzkimi".

         Następnie Kościół rozważa w czasie Liturgii Słowa wielkie dzieła, jakie Bóg dokonał od początku świata dla swego ludu oraz wyraża ufność w Słowo i obietnicę Bożą. "Na tę Wigilię, która jest matką wszystkich wigilii, lekcjonarz podaje 9 czytań z Pisma Świętego: siedem ze Starego Testamentu i dwa z Nowego (epistoła i Ewangelia)" - tak nas poucza Mszał Rzymski. Kapłan na rozpoczęcie tej części liturgii Wigilii Paschalnej wprowadzi nas słowami: "Rozważajmy, jak to Bóg w minionych czasach wybawił swój lud i jak w końcu zesłał nam swojego Syna jako Odkupiciela". Podczas tej części jest nam oznajmione uroczyście Zmartwychwstanie Chrystusa i znów po ponad 40 dniach możemy usłyszeć radosne "Alleluja".

         Po wysłuchaniu Słowa Bożego następuje Liturgia Chrzcielna. Święci się wodę i, jeśli są kandydaci do chrztu, udziela się sakramentu chrztu. Od II wieku Wielka Noc Paschalna charakteryzuje się celebracją chrztu jako części integralnej Wigilii. Przyzywamy wstawiennictwa wszystkich Świętych, błogosławimy wodę chrzcielną. W czasie śpiewu błogosławieństwa kapłan trzykrotnie wstawia paschał do wody, czemu towarzyszą słowa: "Prosimy Cię, Panie, niech przez Twojego Syna zstąpi na tę wodę moc Ducha Świętego, aby wszyscy przez chrzest pogrzebani razem z Chrystusem w śmierci, z Nim też powstali do nowego życia". Odnawiamy też przyrzeczenia chrzcielne i przyjmujemy pokropienie nowopoświęconą wodą. W tym roku sytuacja pandemii kolejny już raz wymusza zmianę liturgii i ta część zostanie ograniczona do litanii do Wszystkich Świętych i odnowienia przyrzeczeń chrzcielnych. Nie będzie błogosławieństwa wody, nie będzie pokropienia...

         Cała liturgia dopełnia się w celebracji Eucharystii. Kościół cieszy się ze zmartwychwstania Chrystusa i korzysta z zaproszenia do Stołu Pańskiego, który Chrystus przygotował swemu ludowi przez swoją śmierć i zmartwychwstanie. Liturgia Wigilii Paschalnej może zakończyć się uroczystą procesją rezurekcyjną, która głosi, że Chrystus prawdziwie zmartwychwstał. Procesja ta może również odbyć się w samą Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego wczesnym rankiem. W tym roku pandemia koronawirusa wymusza rezygnację z procesji rezurekcyjnej. Odbędzie się za to, tym bardziej przejmujący, moment błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem naszych parafii przy drzwiach kościoła.

         Tegoroczne Triduum Paschalne to jest wyzwanie dla nas kapłanów, ale i dla wszystkich wiernych. Wymaga od nas głębokiego zaangażowania, żeby mimo sytuacji, w której się znaleźliśmy, udało nam się wniknąć w te święte tajemnice naszej wiary.

 

Wykorzystajmy do tego proponowane pomoce:

1. "Przewodnik po Wielkanocy" ze strony: https://www.przewodnik-katolicki.pl/getmedia/1f0c60b3-e945-486c-8ee5-5db439c542e2/Wielkanoc-w-domu-DO-WYDRUKU.aspx

2. Transmisje telewizyjne, radiowe czy internetowe. Z naszej parafii będziemy transmitować liturgię Triduum Paschalnego w Wielki Czwartek i Piątek o godz. 18.00, w Wielką Sobotę o godz. 20.00, a w Niedzielę Zmartwychwstania o godz. 10.00. Transmisje odbywają się na profilu Grupy Srebrnej na Facebooku: https://www.facebook.com/pg/grupasrebrnanaklo/videos/?ref=page_internal